 |
| Þingvellir | Fréttir | 04. febrúar 2010 - kl. 11:49
Verkefni um raðtilnefningu víkingaminja komið á skrið undir forystu Íslands
Ísland stýrir fjölþjóðlegu verkefni um sem miðar að raðtilnefningu víkingaminja á heimsminjaskrá UNESCO. Vinnuheiti verkefnisins er PHENOMENA AND MONUMENTS OF VIKING CULTURE. Fornleifavernd ríkisins hefur sett upp verkefnisskrifstofu í umboði Mennta- og menningarmálaráðuneytisins til þess að sjá um framkvæmd tilnefningarinnar og hefur Sólveig H. Georgsdóttir MA verið ráðin verkefnisstjóri frá 1. ágúst s.l. Markmiðið er að tilnefningarskjal verði afhent Heimsminjaskrifstofu UNESCO fyrir 1. febrúar 2012 og að raðtilnefningin verði samþykkt árið 2013.
Þetta verkefni hefur verið í undirbúningi um nokkurt skeið að frumkvæði Íslands, Danmerkur og Schleswig-Holstein í Þýskalandi, en fleiri ríki hafa ákveðið að taka þátt. Þau eru Eistland, Lettland, Noregur, Svíþjóð og Úkraína. Sumir minjastaðanna sem verða tilnefndir eru nú þegar á heimsminjaskrá UNESCO sem stakar minjar, en einnig munu aðrir bætast við, sem ekki eru ennþá skilgreindir sem heimsminjar. Áhersla er lögð á að segja sögu víkingamenningar með því að sameina mikilvægustu minjastaði þessa merka tímabils í sögu norrænna manna þannig að úr verði minjaheild sem lýsir sem flestum þáttum menningar víkinga og áhrifum þessarar menningar á þau svæði sem þeir byggðu.
Þegar hefur verið ákveðið að Þingvellir verði tilnefndir af hálfu Íslands, en Þingvellir bættust á Heimsminjaskrá UNESCO árið 2004. Danir munu tilnefna konungshauga, kirkju og rúnasteina í Jelling á Jótlandi (heimsminjar síðan 1994) ásamt hringlaga virkjum í Trelleborg, Aggersborg og Fyrkat. Þessar dönsku minjar eru lýsandi fyrir hið öfluga konungsríki Gorms hins gamla. Stafkirkjan í Urnes í Noregi (heimsminjar síðan 1979) verður að öllum líkindum tilnefnd af hálfu Noregs og víkingaaldar verslunarmiðstöðin Birka og Hovgården (heimsminjar síðan 1978) af Svíþjóð. Birka var m.a. einn fyrsti vettvangur kristnitöku á Norðurlöndum, en Ansgar kristnaði svæðið árið 831.
Önnur þátttökulönd tilnefna nýja minjastaði og ber þar fremst að nefna hinn stórmerka verslunarstað víkinga Hedeby í Schleswig-Holstein, ásamt varnargarðinum Danevirke sem nær frá Norðursjó í vestri að Schlei-firði í austri, en fjörðurinn gengur inn úr Eystrasalti. Byrjað var að byggja Danevirke á 7. öld, en Valdimar I Danakonungur lét styrkja varnargarðinn og reisa margra kílómetra langan og sjö metra háan tígulsteinsmúr á fyrri hluta 12. aldar. Til marks um hve voldugt þetta mannvirki var má nefna að tígulsteinarnir hefðu nægt í fimm til sex dómkirkjur. Eistland hyggst tilnefna röð virkishæða sem norrænir menn byggðu í vesturhluta landsins og Lettland mun tilnefna virkishæð og verslunarstað í Grobina frá víkingatímanum ásamt röð norrænna kumlateiga á svæðinu.
Aðrar merkar minjar um norræna víkinga, svo sem L‘Anse aux Meadows á Nýfundnalandi, norrænar minjar á Grænlandi og Írlandi munu hugsanlega bætast í röðina innan fárra ára.
Heimsminjanefnd UNESCO hefur á síðustu árum lagt mikla áherslu á raðtilnefningar minjaheilda fremur en tilnefningar stakra minja og því eru vonir bundnar við að þessi röð víkingaminja fái jákvæða umfjöllun. Þetta verkefni hefur enda vakið mikla athygli á alþjóðavettvangi, þar sem hugmyndin að baki þessarar raðtilnefningar, að gefa heildarmynd af ákveðnu tímabili eða menningarsvæði, á sér mjög fáar hliðstæður meðal heimsminja.
solborg2
Til baka
|
