Lög og reglur

Eldri lög
Lög um verndun fornmenja frá 1907 eru fyrstu íslensku lögin sem fjalla um fornleifavernd á Íslandi. Árið 1947 voru gerðar nokkrar breytingar á lögunum en ný lög tóku ekki gildi fyrr en með þjóðminjalögum nr. 52 árið 1969. Með þjóðminjalögum nr. 88/1989 og síðari breytingum voru síðan gerðar grundvallarbreytingar á skipulagi minjavörslunnar og var sú róttækasta ákvæði um sjálfkrafa friðun fornleifa sem voru 100 ára og eldri.

Núgildandi lög
Árið 2001 voru aftur gerða grundvallarbreytingar á þjóðminjavörslunni. Með tilkomu samkeppnislaga 1993 höfðu þær raddir orðið æ háværari sem kölluðu á aðskilnað framkvæmda og stjórnsýslu. Stjórnsýsluþáttur fornleifaverndar var skilinn frá Þjóðminjasafni Íslands og Fornleifavernd ríkisins sett á fót með setningu þjóðminjalaga nr. 107/2001.

Einnig voru sett sérstök lög um ýmsa þá þætti sem áður höfðu verið sameinaðir í þjóðminjalögum.
Lög um flutning menningarverðmæta úr landi og um skil menningarverðmæta til annarra landa 
Lög um húsafriðun 
Safnalög

Alþjóðlegir sáttmálar
1989 – Evrópusamningur um vernd fornleifaarfsins frá 1969. Síðar hefur þessi samningur verið endurskoðaður (Valetta 1992) en Ísland hefur ekki staðfest þá endurskoðun.
1995 -  Samningur um verndun menningar- og náttúruarfleifðar heimsins sem gerður var í París 1972.

Önnur lög
Lög um Náttúruvernd
Skipulags- og byggingalög
Lög um mat á umhverfisáhrifum
Lög um sjóvarnir
Lög um vernd Breiðafjarðar
Lög um þjóðgarðinn á Þingvöllum
Lög um kirkjugarða, greftrun og líkbrennslu

Reglur
Fornleifasjóður  
Reglur um veitingu leyfa